Deel 3  winter - voorjaar 2026

Klik op de afbeelding om te vergroten

Zondag 11 januari  -  El Mansouria

El Mansouria     ☀️17°C

Vanmorgen eerst wat knopen doorgehakt. Vandaag blijven we nog een dagje hier en morgen gaan we richting Merzouga met een eerste stop in Meknes. Eerder vertrekken heeft weinig zin omdat het woensdag in Merzouga een koude dag wordt. De pas onder Midelt is sneeuwvrij volgens de laatste berichten en blijft dat ook. Later op de dag horen we dat Kees en Trui dezelfde plannen hebben, leuk! We maken van de gelegenheid gebruik om de stapel was in de machine te doen en in het stralende zonnetje met windje aan de lijn te hangen. Ook het interieur van de camper krijgt een goede schoonmaakbeurt, waarbij vermeldenswaard is dat we zeer tevreden zijn over onze nieuwe steelstofzuiger.

Het nieuwe groentezaakje in de naastgelegen straat heeft een prachtig assortiment fruit, groenten en kruiden. Ik sla van alles in en kom terug met een aardig volle tas, waarvoor ik nog geen 4 euro moet afrekenen. Later op de dag ga ik met Marjos nog een keer langs omdat ik wat vergeten ben, waarbij we wederom voorraad aanvullen. 

Marjos doet nog een rondje boulevard om de "bedrijvigheid" daar met de camera vast te leggen.

Om half zes hebben we met Thole, Everdien, Trui en Kees een Keek op de Dag in onze camper, voorlopig even een laatste met zijn zessen. Thole en Everdien gaan de komende dagen via Marrakech langzaam zuidwaarts en wij trekken via het binnenland naar Merzouga. 

Natuurlijk gaan we elkaar allemaal weer treffen in Tafraout waarschijnlijk met de rest van de Avondrood-club. Marita en Henk zijn vandaag van huis vertrokken en Pieter en Leny vertrekken dinsdag. Ondanks dat de inhoud van het bakblik verrukkelijk smaakt, voelt Marjos zich later op de avond niet lekker en gaat vroeg te bed. Ik volg niet heel veel later.

Maandag 12 januari  -  Meknès

El Mansouria - Meknes    218 km ☀️19°C

We beginnen de dag met een valse start. Afgelopen nacht heeft Marjos hondsberoerd meermalen doorgebracht op de WC. Buikloop en misselijkheid zijn derhalve geen goede ingrediënten voor een goede nachtrust. Eufemistisch uitgedrukt is het geen florissante start van de dag. Met enige moeite krijgt ze wat licht verteerbare pap naar binnen en wat koppen slappe thee. Toch staat ze achter een verplaatsing vandaag naar Meknes. Per slot van rekening bivakkeren wij hier al een drietal dagen. Zo rond elf uur heb ik afgeserviced en afgerekend en na een afscheid van Thole, Everdien had ook een roerige nacht, laten we L'Océan Bleu achter ons. Omdat de cash-afrekening van het lexaan een gat heeft geslagen in onze contante middelen pompen we nog wat Dirhams uit de flappentapper en voorzien we ons voertuig van een lading brandstof. Vandaag toch maar de tolweg om in plaats van gehobbel over binnenwegen een wat meer relaxt ritje te borgen. Marjos krijgt van dit alles weinig mee, die brengt de rit grotendeels slapend door. Feitelijk rijden we eerst noordwaarts terug over de A1 om boven Rabat af te slaan op de P7023 richting Meknes. 

Waar het landschap het eerste stuk saai en weinig verheffend is, wordt het gedeelte zo'n 50 kilometer voor Meknes beduidend leuker. Heuvels worden prominenter en vormen met hun kalere verschijning een mooi contrast met de lager gelegen nu zeer groene velden. Onderweg passeren we weer tientallen politie controlepunten, waar ik nors kijkende politiemensen probeer op te vrolijken door breed lachend te zwaaien. En natuurlijk breekt daar vaak een aarzelende glimlach door. Het zonnetje doet vandaag zijn uiterste best aan de strak blauwe hemel, geen wolkje te bekennen. Blijkbaar ook het startsein voor de honderden ooievaren in de weilanden om hun migratie verder noordwaarts aan te vangen. Recht boven ons zie ik meermalen vluchten van 50 uivers die al cirkelend thermiek op zoeken om glijdend en schijnbaar moeiteloos de trek te gaan maken. En ofschoon we op een tolweg rijden geven voetgangers, fietsers en koffiekarretjes toch weer die Marokkaanse joi-de- vivre-sfeer. Hoog opgetaste vrachtwagens krijgen steeds meer moeite de heuveltop te halen, terwijl snellere collega's botweg hun combinaties in de inhaals-modus gooien.

Het maakt niet uit, in de verte doemt het silhouet van één van de oudste koningssteden van Marokko al op, Meknes. Onze incompetente navigatie wordt gelukkig bijgestaan door Google-maps op de telefoon, anders waren we het spoor echt bijster geraakt. Nu passeren we wel wat smallere poorten in muren om bij de ons bekende parkeerplaats in het centrum te geraken. De wagen van Kees en Trui (even voor ons gearriveerd lees ik later) staat er al. Een parkeerwacht wijst ons een mooi plekje aan en int het eerste overnachtingsgeld. Na een kop thee duikt Marjos opnieuw het bed in, uitzieken is nu het motto. Ik priegel de dag wat door met internetten, nieuws lezen en plannen maken. Ik spreek Trui en Kees nog even die wel de stad zijn in geweest en de ambiance zeer konden waarderen. Als Allah het behaagt, ik heb immers alle valse lofzangen van de gebedsoproepen alhier lijdzaam doorstaan, kunnen we morgen zelf de stad voor een derde maal exploreren. Voor nu houden we de -fingers crossed-.

Dinsdag 13 januari  -  Meknès

Meknès    ☀️19°C

Zo geparkeerd staan voor koninklijke muren, zeg maar op de stoep van historie, is wel een voorrecht. Als ik mijn hoofd buiten de camper steek om de nieuwe dag op te snuiven zie ik schuin voor mij het mausoleum van Sultan Ismael liggen, badend in het prille zonlicht. Het belooft dus een mooie dag te worden. Meknes staat de laatste jaren in de steigers, er wordt volop gerestaureerd. Waarbij de einddatum van alle werkzaamheden eindeloos en telkenmale wordt door geschoven wegens het ontbreken van afdoende financiële middelen. Wel verdwijnen er steeds meer doeken en komen mooie details van de historisch architectuur tevoorschijn. Zo zien we de prachtige gerestaureerde Bab Mansour, de toegangspoort naar het koninklijke gedeelte van de stad. Ook het enorme Lahdim plein wat voor de majesteuze poort ligt is weer sinds jaren vrij van bouwmaterialen in haar volle glorie te bewonderen.

De medina blijft ondanks dat wij haar voor derde maal bezoeken een authentieke niet-toeristische uitstraling hebben.Van de drie koningssteden blijft deze toch wel het meest oorspronkelijke pareltje. Maar ook hier zijn nog wel de nodige restauraties gaande. Ofschoon in veel straatjes de cederhouten overkappingen al zijn vernieuwd, ondergaat de Medersa, de 14e eeuwse koranschool nog steeds groot onderhoud en is dus gesloten. Ook de berichten over de koninklijke stallen en graanopslagen, de Hri Souani in de koningsstad zijn diffuus, mogelijk is het graangedeelte al weer te bezoeken. Nu dwalen we door de medina met zijn authentieke shopjes, oude moskeëen, riads en werkplaatsen. Vooral het kleermakersdeel is volop in bedrijf. Buiten in de steegjes worden garen over wel 20, 30 meter gespannen en met een handmolentje tot dikkere draden gesponnen. Die draden worden gebruikt om applicaties aan te brengen op mantels en brocaatstoffen voor jurken. De zingende geluiden van naaimachines op volle toeren weerklinken in de smalle steegjes. Slagers zijn druk bezig met hun vleesmolens kefte te bereiden en aan klandizie geen gebrek. Pattiserie-zaakjes voorzien hun in talloze vormen opgetaste zoetigheden met druipende honing en sesamzaadjes. Op ons gemak kuieren we door de kronkelende steegjes en straatjes. Marjos is nog niet geheel de oude, nog wat weinig energie, maar doet haar best mee te komen.

Terug op het inmiddels zonovergoten Place Lahdim drinken we op een terras een koffietje (Marjos met veeeeeel melk) en genieten al nippend van het schouwspel van mensen op het plein. We duiken opnieuw de medina in voor de lunch bij het ons bekende restaurant Baraka. Daar waren we 2 jaar geleden ook en dat is uitermate goed bevallen. Eigenaar Nourredine Latrache begroet ons vriendelijk in zijn prachtig ingerichte restaurant. Weer delen we 1 menu, een groentetajine Taktoka, een Keftetajine en een pastilla, met thee en water. Het smaakt verrukkelijk en Marjos pikt voldoende mee om energie op te doen fijn.

Terug bij de camper spreken we met Kees en Trui af om Hri Souani, de koninklijke graanschuren te bezoeken. Eenmaal aangekomen met een petit-taxi blijkt dat het hele complex van graanopslag en stallen toch nog niet klaar is. Een werkman Mohammed vertelt dat hij ons toch wel stiekum binnen kan loodsen voor een snelle rondblik. Hij geeft uitleg dat de stallen goed voor 12.000 ! Arabische paarden door de grote aardbeving bij Lissabon in 1755 is ingestort waarbij alle paarden omkwamen. 

Talloze rijen booggewelven strekken zich voor ons uit, indrukwekkend. Nu wordt alles volop gerestaureerd evenals de aanliggende graanschuren. Het zeer grote waterbassin van wel 400x100 meter is wel klaar. 

Ik geef Mohammed wat voor zijn moeite en we pakken een taxi terug. Vanavond gaan we nog even met Kees en Trui in overleg waar onze volgende etappe naar leidt.

Woensdag 14 januari  -  Gorges du Ziz

Meknès - Gorges du Ziz    291km ☁️10°C

Het is bepaald niet het beeld wat de meeste mensen van Marokko hebben. Honderden volledig bemutste en ingepakte Marokkanen die op de besneeuwde hellingen op een hoogte van 1900 meter pal naast de weg gillend en joelend met een slee omlaag suizen. Niet dat we heel ver de hellingen op kunnen kijken daarvoor is het te mistig, maar het moeten er echt veel zijn die hier plezier aan hebben. Op de tjokvolle tijdelijke parkeerplaatsen naast de weg staan auto's,  busjes, zelfs touringcars. Politie probeert enigszins orde in de chaos te scheppen door langsrijdend verkeer te manen verder te gaan. Overigens komt gedurende het merendeel van de rit vandaag de temperatuur nauwelijks boven het vriespunt.

Vanmorgen toen we Meknes verlieten konden we niet bevroeden dat we vandaag enorme pakken sneeuw zouden tegenkomen. Overigens ligt die sneeuw nergens op de weg, die is brandschoon, maar is soms hoog opgetast naast de weg. Tot aan Azrou, waarbij we wel gestaag wat hoogte winnen is de weg dubbelbaans breed. Na deze stad die we met een boogje omzeilen winnen we kronkelend op een enkelbaans weg echt hoogte.

Eenmaal boven in het cederwoud zijn de eerste opstoppingen met auto's bij plekken waar de Berberapen zich graag laten voeren door de vrolijke meute. Ook wij strooien met wat banaan in het rond die met graagte door de apen worden opgepeuzeld. Na passage van de sleehellingen wordt de hoeveelheid sneeuw echt serieus. Verkeersborden aan de zijkant van de weg zijn veelal verborgen onder dikke weggeschoven sneeuw. 

Toch wonen hier nog steeds mensen in armzalige stenen of lemen bouwsels. Dik ingepakte mensen sjouwen met voer naar overkappingen om hun dieren te voeren. In dorpjes en kleine stadjes die we doorkruisen lopen mensen met verzameld brandhout rond. Of de huizen een afdoende verwarmings-syteem kennen weet ik niet. Echte schoorstenen op huizen zijn er niet.

Het berglandschap verandert voortdurend en als de mist echt is verdwenen toont het zijn volle pracht. Zo rond half een maken we een stop langs de weg om de voeten te strekken en een hapje te eten. Trui en Kees doen even later hetzelfde en zijn net als wij super enthousiast over de rit tot dusver. Omdat we niet ver van de eerste overnachtingsplek zijn besluiten we door te rijden naar een volgende, het is nog vroeg. 

Weer beklimmen we cols met fantastische views over de besneeuwde bergtoppen. De hoogste top die we oprijden vandaag is zelfs ruim 2200 meter. Na Er-Rich dalen we langzaam af langs de rivier de Ziz. Zo rijdend tussen de kale goudgele wanden van deze grootse canyon geeft een gevoel van nietigheid, wat een pracht. 

Aan rivierzijde ligt in een bocht van de weg Kasbah, hotel, camping Jurrassique, hier moeten we zijn. Een vriendelijk wuivende man verwijst ons verder het terrein op en legt uiit wat nodig is voor de aanmelding bij de receptie. Niet veel later arriveren Kees en Trui en pikken het plekje naast ons in. Het aanbod om vanavond aan te schuiven aan het menu laten we varen. In de eetruimte bij de receptie is het koud en stroomt derhalve niet over van een aanlokkelijke ambiance. Op het campingterrein vinden steeds meer campers (nu zo'n 10) een overnachtingsplekje, al is het nog niet vol. Binnen snort dankzij de elektra ons elektrisch kacheltje en het is aangenaam toeven binnen. Vanavond de halve finale tussen Marokko en Nigeria. Ben benieuwd.

Camping Jurassique N32.153999 W4.37553 MAD100
P4N # 45816 CC: 19385 hoogte: 1204m

Donderdag 15 januari  -  Merzouga

Gorges du Ziz - Merzouga   179km ☀️17°C

Gisterenavond met een om de haverklap stokkend internet de halve finale tussen Marokko en Nigeria bekeken. De Nigerianen blijven door hun atletisch vermogen goed overeind tegen de wat meer technisch begaafde thuisploeg. De spanning blijft erin. In de reguliere speeltijd wordt niet gescoord en ook in de verlenging valt er geen beslissing. Het luidruchtige publiek zal nagelbijtend de penaltyserie moeten afwachten, naar welke kant het stuivertje valt. Als dan uiteindelijk de Marokkaanse keeper voor een 2e keer een penalty stopt is het bekeken, Marokko naar de finale! Het stadion barst uit zijn voegen van de vreugdekreten. In de negorij waar wij zitten valt niets te bespeuren. Wel zie ik hedenmorgen in het nieuws dat de ME zelfs in Eindhoven moest ingrijpen omdat het wat uit de hand liep met feestende Marokkanen.

Ondanks dat Marjos wel wat ontbijt en we vandaag verder rijden wordt het vandaag toch een wat minder dagje voor haar. De prachtige route door de Gorges du Ziz met zijn oude authentieke lemen dorpjes wekt, door het bochtige en soms roffelige karakter van de route, alleen maar misselijkheid op bij haar. Genieten van de oude ksars in de mooie palmoases kan ze echt niet en foto's maken van al dat moois lukt vandaag nauwelijks. 

Na een goed uur zetten we de wagen aan de kant bij een panoramapunt en gaat ze anderhalf uur onder zeil. Eten en drinken gaat nauwelijks als we voorzichtig weer verder rijden. Het landschap verandert.

De weg slingert zich voor een laatste maal omlaag langs de kleurige kale rotswanden en komt uit op een weidse vlakte. daar wacht het grote stuwmeer, Barrage Al-Hassan Addakhil. Het is goed gevuld wederom door de regenval van de laatste tijd. Bovendien zorgt de smeltende sneeuwval hogerop voor voldoende watertoevoer via de Ziz. 

Even verderop ligt Errechidia, een grotere stad dan het in mijn herinnering was opgeslagen (2011). We laten het straatgewoel weer achter ons en vervolgen onze route zuidwaarts. Na Erfoud blijven we op de N13 omdat ik toch nog hoop heb dat ik een lege lavage voor onze camper tegenkom. Dat lukt even buiten Rissani, het laatste stadje voor de dorpjes rondom Merzouga. Voor MAD100 wordt ons voertuig zelfs twee keer onder handen genomen omdat de eerste wasbeurt mij niet kan bekoren. Na de tweede sopbeurt is al het vuil echt verdwenen en worden de laatste 28 kilometer weggereden.

In Merzouga slaan we nog wat groente, fruit en water in, voordat we de ons bekende camping Haven La Change oprijden. Naast Kees en Trui is een plekje vrij, niet ver van het diepste punt wat vol staat. Rondom ons heen ligt de Erg Chebbi, de zandduinen aan de rand van de Sahara, prachtig. Marjos kruipt weer even onder de wol. Na aanmelding bij de receptie, versnij ik wat groenten om een soepje te koken voor mijn zieke eega. Voorzichtigjes gaat er een half kommetje naar binnen en wat thee. Na ook nog een half banaantje zoekt ze het bed weer op. Het houdt allemaal nog niet over. Hopelijk gaat het morgen wat beter.

Vrijdag 16 januari  -  Merzouga

Merzouga  ☀️19°C

Het eerste ochtendlicht omzoomt met prachtige kleuren de contouren van de zandduinen. Ik lag er gisterenavond vroeg in dus nu ook weer vroeg uit de veren. De bakker heeft zojuist al een verse baguette in de tas aan de deur gedeponeerd, fijne broodservice! Ik zet wat thee en kijk bij Marjos hoe ze zich voelt. Het gaat allemaal nog niet geweldig, vannacht toch weer veel last gehad van buikloop, geeft ze aan. Een kop thee lust ze wel. We hebben onze dochter aan de lijn die informeert naar mams gezondheid. In overleg besluit ze onze huisarts te raadplegen wat in deze situatie het meest verstandig is, ook vanwege haar medicijngebruik. De assistente denkt dat het hier om een virus gaat en adviseert geen remmende middelen te slikken en het nog een paar dagen af te wachten. Vochtinname met o.a. bouillon (zout) blijft het belangrijkst en heel voorzichtig wat crackers, banaan of rijst proberen in te nemen als het gaat. We gaan die adviezen maar implementeren zolang de klachten blijven aanhouden. 

Terwijl Marjos slaapt maak ik weer een nieuwe groentesoep. Kees en Trui informeren hoe het gaat en gaan wat fietsen. Het zonnetje doet vandaag zijn best, ofschoon de af en toe opstekende wind best wel fris aanvoelt. Maar beschut is het heerlijk toeven, ook Marjos zoekt de buitenlucht op om wat te lezen. De soep gaat er 's avonds goed in en we pogen wat tv te kijken. Het haperende internet steekt daar toch wel een stokje voor, dus doen we een kaartspelletje. Ik heb het idee dat we het ergste achter de rug hebben, het wc bezoek is aardig geminderd. Wellicht dat een goede nachtrust het laatste zetje kan geven in de goede richting.

Zaterdag 17 januari  -  Merzouga

Merzouga    🌦/☀️14°C

Vroeg in de ochtend frommelt de bakker onze baguettes in de klaarhangende zak aan de deur. Een mooi moment om even naar buiten te stappen en de wolkenflarden aan de horizon met het opkomend zonlicht vast te leggen. Een fraai schouwspel. Er staat een koud windje en tesamen met de lagere temperatuur wordt het een koudere dag.

Zo rond negen uur vallen er zelfs wat druppels omlaag. Niet veel later rijden de eerste vertrekkers al het terrein af. Marjos voelt zich een heel stuk beter en heeft trek in een ontbijt, een goed teken, fijn. Desalniettemin wordt het vandaag geen dag voor het ontplooien van buitenactiviteiten, bijvoorbeeld wat rond fietsen, daarvoor zijn wind en temperatuur echt spelbrekers.

Geeft ruimte voor andere zaken zoals het bijwerken van de reisblog op de website en plannen te maken voor de komende dagen. Omdat temperaturen de komende dagen nog verder zakken opteren we met Kees en Trui om morgen een verplaatsing aan te vangen die ons in een paar dagen naar Zagora moeten brengen. Onderweg zijn er nog wat bezienswaardigheden die kunnen worden meegenomen.

Marjos heeft onderwijl toch nog even buiten kunnen zitten lezen in het volle zonnetje. Ik ruim alvast wat zaken op voor de komende verplaatsing. De marcaroni smaakt mijn eega uitstekend en laat zien dat herstel in volle gang is. Nu wat aan het relaxen.