Deel 9 winter - voorjaar 2026
Zondag 22 februari - Tafraout
Tafraout ☀️ 32°C
Ik ben het zat, het irriteert dat de entreedeur van de camper niet meer goed dicht gaat. Hij hangt scheef en ik bespeur dat de schroeven van het bovenste scharnier loszitten. Als ik die probeer aan te draaien blijven ze doordraaien, ik krijg ze niet vast. Pieter kijkt er ook naar en geeft aan dat wellicht een metaalpasta uitkomst kan bieden. Toevallig zien we Ibrahim, de broer van Mohammed de garagist, vlakbij sleutelen aan een koelkast van een buurman verderop. Ik roep zijn hulp in en hij draait de schroeven eruit. We zien al snel wat het euvel is, van beide schroeven is een gedeelte van het draad verdwenen. Vanuit mijn afdeling met reserve-onderdelen diep ik er eentje op en de ander krijg ik van de overbuurman die nog een exemplaar uit zijn voorraad vist, shukran. De zaak is nu snel gepiept, de deur functioneert zoals het hoort en sluit weer soepeltjes.. Ik stop Ibrahim wat Dirhams toe en bedank hem vriendelijk.
Vandaag is het erg warm met veel stof in de lucht. Het maakt iedereen wat loom, zelfs extra moe. Dus veel animo om wat te gaan doen is er niet. Gewoon onder de radar blijven en wat meedeinen op het tempo van de dag. Aan het begin van de middag komt Jan aan fietsen met een onverwachtse verrassing, zelfgebakken oliebollen 😄😋. Hij verontschuldigt zich dat hij met Pieta nog niet is langs geweest. Ze hebben het te druk met deze en gene die vertrekken of gaan vertrekken. Ach we zien elkaar nog wel.
Niet veel later ontmoeten we Latifa, die Marita tegen het lijf was gelopen. Het is een warme Marokkaanse vrouw die gesponsord door Janni en Henk, haar eigen restaurantje aan het opstarten is. Jannie is verleden jaar overleden en heeft haar financieel geholpen. Uit dankbaarheid heeft Latifa het restaurant naar haar vernoemd, Chez Jannie. Morgen gaan we daar met zijn allen daar eten, zo spreken we af. We kijken er naar uit. De Keek start met het opsmikkelen van de heerlijke oliebollen, maar eindigt vandaag in afgeslankte vormAR+ vorm . Een aantal groepsleden gaan namelijk naar de Iftar in het dorp waarvoor Mohammed ons heeft uitgenodigt. Pieter, Leny en wij passen, wij hebben ons avondeten al eerder vandaag klaargemaakt. Wellicht schuiven we later deze week nog aan bij deze traditionele Ramadan-maaltijd. Ons avondprutje is wel een beetje in Marokkaanse stijl, een wrap met een mengsel van gehakt en bonen en een pittig sausje.
Maandag 23 februari - Tafraout
Tafraout ☀️ 29°C
Vanmorgen doe ik een poging om de koplamp met het lexaan te polijsten. Ik vermoed namelijk dat Mohammed vanwege de grijs gespoten sierrand alles met blanke lak heeft afgewerkt. Na een goed half uur geef ik het op, de zon brandt fel en de warmte laat zich al weer te veel gelden. Ik doe nog wat andere kleine klusjes binnenin de camper om toch maar het idee te hebben dat ik nog iets nuttigs doe, maar verval snel in het siësta-ritme van nietsdoen.
Om drie uur in de middag verzamelen we ons bij de eerste rotonde in de stad voor het etentje bij Latifa. Marjos heeft gisteren al de bestelling doorgegeven, iedereen gaat voor de Pastilla met frietjes. Haar dochtertje komt ons ophalen en loopt voorop door de smalle straatjes naar hun appartement. Eenmaal boven worden we verwelkomd door Latifa, haar twee zonen en haar man.
Zij gaan voorop naar het dakterras waar het restaurant in aanbouw is. Veel is al gerealiseerd, zoals de eetruimte binnen, de keuken en sanitaire voorzieningen. Uithangborden met 'Chez Jannie' liggen al klaar om opgehangen te worden. Er moeten nog wat tafels en stoelen worden gekocht en hier en daar een finishing touch gemaakt te worden. Zij hopen na de Ramadan open te kunnen gaan. het lijkt een mooi plekje te worden met een prachtig uitzicht over de omgeving.
Vandaag nemen we plaats in hun woonkamer of salon zoals zij het noemen. Daar zijn bij de bekende Marokkaanse muurbanken ook wat gedekte tafels en stoelen geplaatst. Olijven met prikkertjes, water in flesjes staan al klaar. Latifa schenkt thee in en verdwijnt daarna in de keuken voor de laatste handelingen. De 'honneurs' worden intussen waargenomen door haar 11-jarige dochterje die aangeschoven bij Kees en Trui met haar vroege wijsheid en olijkheid de boel vermaakt.
De Pastilla au Poulet wordt geserveerd en is weliswaar iets droog maar smaakt uitstekend. De frietjes zijn helaas koud, een euvel wat wel vaker voorkomt bij eetgelegenheden. Als we moeten afrekenen geeft Latifa aan, dat wij dat maar moeten bepalen, altijd lastig. We betalen MAD100 pp, dus MAD1000 totaal, naar mijn mening een correcte prijs. Latifa is er in ieder geval blij mee.We nemen hartelijk afscheid en gaan camperwaarts.
De Keek doen we alleen met Pieter en Leny, de anderen gaan uitbuiken. Wel is er 's-avonds nog een mooi kampvuur, waar zelfs andere buren bij aansluiten. Met een glaasje Port, simpel, warm en een gezellig sluitstuk van de dag.
Dinsdag 24 februari - Tafraout
Tafraout ☀️ 29°C
Een opvallend uithangbord wat wij gisteren zagen vlakbij Latifa vermeldde de tekst 'Ecrire au Public'. Ondanks een bruin vermoeden dat hier een schrijver ingehuurd kan worden, doen we toch nog wat navorsingen. De letterlijke betekenis is 'schrijven voor het publiek' niet zo moeilijk. Het verhaal erachter is dat hier in Marokko de openbare schrijver iemand helpt bij het lezen en opstellen van brieven, formulieren of documenten. Niet alleen voor analfabeten (nog altijd zo'n 24% van de bevolking), maar ook voor iedereen die vastloopt in het papierwerk. Uiteraard tegen een vergoeding, dat spreekt voor zich. Een beroep dat bij ons vrijwel verdwenen is, maar hier nog altijd een essentiële functie vervult in het dagelijks leven.
Ondertussen naderen we de laatste dagen hier in Tafraout, eind van de week trekken we verder. Deze ochtend wasvrouw Nezhra verblijdt met vier volle zakken was en bij de waterman alvast voor morgen een volle gasfles besteld. We laten de pré-souk aan ons voorbij schieten en rommelen wat rond de camper. Met onze lunch nauwelijks achter de kiezen verrast Latifa ons met een gift voor de groep, een grote schaal couscous. Snel iedereen bij elkaar getrommeld en gezamenlijk genoten van het cadeau. Het smaakte voortreffelijk.
De Keek vindt vandaag plaats in de 'achtertuin' van Thole en Everdien met vrij uitzicht over het mooie landschap wat de afgelopen weken zo vertrouwd is geworden. Trui moet helaas verstek laten, zij ligt met een hardnekkige verkoudheid op bed. 'sAvonds even tijd voor de politiek. Het gisteren beëdigde nieuwe kabinet Jetten staat aan de vooravond van de Tweede Kamer-debatten over de regeringsverklaring en men verwacht toch wel enig vuurwerk. Afin we wachten rustig af.
Woensdag 25 februari - Tafraout
Tafraout ☀️ 27°C
Het bekende roep van de Buul-Buul kwettert weer door het open dakluik naar binnen, een routine die de nieuwe dag inluidt. Dan breekt het zonnetje door met haar licht en warme stralen. Het sein voor camperaars om hun neus buiten de camper te steken en in te schatten hoe de dag zich gaat ontwikkelen. Voor de oude getrouwen betekent de woensdag een gang naar de souk en daar sluiten we ons natuurlijk bij aan. Voordat we de markt bereiken, belanden we al in een zaakje waar we wat rozenolie en honing aanschaffen.
Op straat is het merkbaar rustiger dan vorige week. De Ramadan laat zijn sporen na. Mensen zien er wat bleekjes uit, ogen moe en zijn minder alert of zoeken een plekje in de schaduw. Op de markt zelf zijn beduidend minder kramen en kooplui hangen wat verveeld en loom tegen hun koopwaar aan, geen animo.
De groentesouk is in grootte gehalveerd en ook daar is het rustiger. Voordat we wat inkopen doen, zetten we ons neer bij Hotel Tanger voor een nos-nos. Na het marktgescharrel en terug bij Hotel Tanger sluiten we aan bij het tafeltje van Marita en Henk voor de lunch. Dit keer houden wij het bij één spagetti die we samen opsmikkelen en frisse jus d'orange.
Omwille van sluitingstijden gaan we snel op jacht naar een mooi stuk ossenhaas. Bij de laatste slager is het raak, hij haalt vol trots het laatste stukje ossenhaas uit de koeling. Tevreden met onze buit gaan we met nog wat kleine inkopen voor het thuisfront huiswaarts. Bij de enige bank die geen jemmerende boodschap op de monitor heeft dat alle cash is verdwenen, slaan we nog wat Dirhams in. We zijn net op tijd terug voor de gasfles die de waterman komt brengen, top.
Aan het eind van de dag verzamelen we nog één keer de hele AR+ploeg in het zonnetje voor onze camper. Morgen vertrekken Trui en Kees als eersten. Een goed moment om de fles mooie champagne die we nog op voorraad hadden met een knal te ontkurken! Er wordt gelachen, herinneringen opgehaald en wat vooruit gekeken. Drie weken met elkaar opgetrokken, zo bijzonder, vertrouwd en zo vanzelfsprekend bijna. Wij hebben ervan genoten en koesteren de herinnering. Voorzichtig worden al weer wat plannen gelanceerd voor een reünie in de zomer.
De dag van het eerste politieke debat over de regeringsverklaring is ook voorbij. Conclusie het kabinet houdt alles open maar zegt niets toe. Afwachten en kijken waar dit toe leidt.
Donderdag 26 februari - Tafraout
Tafraout 🌬 24°C
Tot stof zult gij wederkeren…
Vandaag zit daar weinig symboliek bij, maar vooral veel realiteit. Hevige windvlagen daveren door het dal en jagen ware stofwolken door wat normaal een bijna bijbels landschap is. Midden in de nacht steekt de wind al op en laat de camper onmiskenbaar schommelen — een gratis pretparkattractie, maar dan zonder sluitingstijd. Het kan Marjos overigens niet bekoren. Her en der floepen in de nacht zaklampen aan: camperaars die hun losliggende bezittingen proberen te redden van een voortijdige wereldreis. Opeens bedenk ik me dat in Latifa’s zware couscousschaal — die nog niet is opgehaald — een plastic bak ligt waarin de saus zat. Bij nadere inspectie blijkt die al voorzichtig zijn vrijheid te verkennen. Ik besluit hem voorlopig in de garage op te bergen, voordat hij zich definitief in nomadenland verloren gaat. De wind blijft loeien, maar wonder boven wonder lukt het toch weer om in slaap te vallen.
Bij het ochtendgloren is het uitzicht volledig veranderd. De vertrouwde bergranden zijn verdwenen achter een gordijn van stof. Het stof blijkt bovendien een ongekende vasthoudendheid te hebben: het weet zich moeiteloos een weg naar binnen te wurmen en nestelt zich overal — zelfs op plekken waarvan je niet wist dat ze bestonden. Trui vraagt zich intussen in alle gemoede af of het wel verstandig is om vandaag te vertrekken. Wij geven aan ons vertrek sowieso uit te stellen tot zaterdag. Door de bergen rijden in deze omstandigheden lijkt ons weinig zinvol: niet veilig, en al helemaal niet inspirerend. Ondertussen trotseren verkopers van eieren, pannenkoekjes en zelfgebakken brood stoïcijns de elementen, al lijkt hun clientèle vandaag ondergedoken, men houdt de deuren dicht. Het wordt een echte binnendag. Boodschappen zijn niet nodig, water is op peil en gisteren is de toiletcassette al geleegd — een zeldzaam moment waarop alles meewerkt.
Een uitgelezen kans dus om de achterstand op onze website weg te werken. Onder het genot van koffie en kokosmakroontjes van de rondrijdende bakker Achmed — die blijkbaar nergens voor terugdeinst — vullen we gestaag ons reisverslag aan. Latifa komt haar couscous-spullen ophalen en na een hartelijke begroeting verdwijnt ze weer in de stofwereld. Even later komt Kees aanwaaien — letterlijk en figuurlijk — en vertelt dat ook zij hun vertrek waarschijnlijk tot zaterdag uitstellen. Direkte buren, Pieter en Leny houden zich, net als de meeste AR+-leden, gedeisd.
Wanneer Marita voorzichtig polst of er nog een “Keek” wordt gehouden, blijft het opvallend stil op de App. Wij grijpen onze kans en nodigen haar en Henk uit voor een spelletje Skip-Bo. Dat blijkt een schot in de roos. Met enthousiasme — en een gezonde dosis competitiedrang — spelen we het eerste potje, dat door Henk triomfantelijk wordt gewonnen. Niet veel later schuiven ook Pieter en Leny aan en groeit de middag uit tot een gezellige samenkomst met gesprekken en een wijntje.
Alsof de dag nog niet genoeg had gebracht, steekt ’s avonds opnieuw een storm op. De camper schudt vervaarlijk en ik besluit het buitenscreen van de voorruit te verwijderen voordat het verandert in een moderne kunstwerk ergens in de woestijn. Op de AR+-app verschijnen al berichten over een onstuimige nacht. Met een licht onrustig gevoel kruipt Marjos onder de wol. Ik volg wat later. Buiten raast de wind verder, alsof hij nog iets te bewijzen heeft. Hopelijk besluit hij vannacht dat hij zijn punt wel heeft gemaakt.
Vrijdag 27 februari - Tafraout
Tafraout ⛅️ 22°C
Tafraout is voor camperaars een veilige landingsplek. Het leven kabbelt hier meestal in een aangenaam laag tempo voort. Ochtenden beginnen traag, als een rustig verlengstuk van de nacht. Maar vandaag is dat anders. De harde wind van de afgelopen dagen is eindelijk gaan liggen, maar heeft vannacht nog een venijnig afscheidscadeautje achtergelaten: een bescheiden regenbui. Bescheiden in omvang, maar groots in effect. Wanneer we vanochtend naar buiten willen kijken, blijkt dat een optimistische gedachte. We zien vooral....niets. Niet alleen de ramen, maar de hele camper zit onder een bruine smurrielaag. Het lijkt alsof we spontaan een nieuwe camouflagekleur hebben gekregen.
Overal komen camperaars in actie. Gewapend met emmers water, borstels, poetsdoeken en zelfs ladders wordt er fanatiek en met grote inzet geprobeerd de voertuigen weer toonbaar te maken. Vooral de zonnepanelen krijgen extra aandacht — die leveren vanwege hun modderjas momenteel evenveel energie als een waxinelichtje. Sommigen pakken het heel grondig aan en maken er een complete dagtaak van. Wij kiezen voor een meer strategische aanpak en beperken ons tot de ramen en zonnepanelen.
De rest van de buitenzijde mag voorlopig zijn nieuwe woestijnlook behouden, zeker omdat de weer-app ons waarschuwt dat er vanavond misschien opnieuw een buitje kan vallen. Met al dat stof nog in de lucht zou dat zomaar kunnen resulteren in een tweede editie van het modderfeestje. We hebben geen zin om morgen aan een zelfde schoonmaakmarathon te beginnen. Ook de fietsen ontsnappen niet aan een schoonmaakbeurt. Ze zijn met hun bruine waas zo grondig gecamoufleerd dat ik ze bijna als verloren beschouwde. Nog even en ik had aangifte gedaan van vermissing, terwijl ze gewoon naast de camper stonden.
Terwijl Marjos het interieur bevrijdt van de alomtegenwoordige stoflaag, het leek wel alsof het stof zich via een abonnement had aangemeld, fiets ik op mijne schone rijwiel naar het dorp voor wat boodschappen en een bezoek aan de flappentapper. Samen brengen we daarna nog een bezoek aan Jan en Pieta om afscheid te nemen. Onder het genot van een glaasje wijn praten we bij, zoals altijd in een warme en ontspannen sfeer. Zij blijven nog een paar dagen en reizen daarna rustig richting Marrakech, waar eind maart hun dochter en kleindochter arriveren. Terug bij de camper blijkt dat Latifa wat kadootjes voor ons heeft achtergelaten, wat lief! Rest ons om nu alles zoveel mogelijk vertrekgereed te maken voor morgen.
Dan zingt het sein rond voor de allerlaatste Keek op de Dag in deze volledige samenstelling. Juist het optrekken met de andere AR+-leden, gelijkgestemde zielen met dezelfde interesse voor reizen en vrijheid, maakt het verblijf in Tafraout telkenmale zo bijzonder. Wanneer Thole dit in een korte speech memoreert en aangeeft dat dit waarschijnlijk hun laatste reis naar Marokko is, krijgt het samenzijn een licht melancholisch randje. We heffen onze glazen en spreken uit dat we elkaar vast en zeker weer zullen ontmoeten. Daarna wordt er, geheel volgens traditie, nog uitgebreid gebabbeld met een wijntje en een knabbeltje.
Pas wanneer de zon al lang verdwenen is en de kou zich laat voelen, breken we op. Uit de diepvries toveren we hachee en rode kool tevoorschijn, die aangevuld met gekookte aardappelen een heerlijk maaltje vormt. 's Avonds zetten we met Henk en Marita onze Skip-Bo-reeks voort. De gezelligheid wint het moeiteloos van de competitie.
Aan het einde van de avond kruipen we voor de laatste keer in dit bijzondere keteldal onder de wol. Morgen wacht een nieuw avontuur.
Zaterdag 28 februari - Taghazout
Tafraout - Taghazout 191 km ⛅️ 25°C
Time to say goodbye. Nou zo dramatisch als de overbekende song willen we het niet brengen, maar er is toch sprake van enige weemoed. Als wij kwart voor negen uur vertrekken hebben we achtereenvolgens afscheid genomen van Pieter & Leny, Thole & Everdien en Henk & Marita. Kees & Trui liggen nog op één oor dus die laten we lekker doorslapen, we sturen hen straks wel een afscheids-appje. Het is niet persé koud, maar zonnig lijkt het vandaag niet te gaan worden. Daarvoor hangt er nog veel te veel stof in de lucht. Overigens vanmorgen vroeg best prettig te constateren dat een mogelijk buitje vannacht niet gevallen is, ergo geen herhaling van modderregen oid. Bij het sanistation staat een heuse lange wachtrij, dus afstorten van afvalwater doen we op een ander moment. In Tafraout zelf is het nog zeer rustig, zo ook bij Afriqia waar we diesel tanken.
Nu echt onderweg, we duiken onder toeziend oog van de Leeuwenkop de Ammelnvallei in. Al snel bevinden we ons stijgend op de rafelrandweggetjes het dal uit. Het stof in de lucht beperkt niet alleen het zicht maar veroorzaakt mede dat het weinige uitzicht wat grauwer is vandaag. Na de afslag R105 noordwaarts richting Agadir vermindert de wegconditie nog wat meer. Het rafelige wegdek wordt smaller en ligt merkbaar hoger dan het onverharde gedeelte ernaast. Bovendien vereisen verradelijke onopvallende diepe gaten in het resterende wegdek de nodige concentratie. De rammels nemen hoorbaar in hevigheid toe.
In de kleine bergdorpjes die we doorkruisen zijn de gevolgen van de Ramadan merkbaar. Ze zijn doods, geen mens te bekennen, het leven ontbeert compleet op straat. Een paar kilometer na de indrukwekkende Kasbah van Tizourgane, die we verleden jaar al bezochten, slaan af en nemen de mooie P1012. Zoals op de heenweg naar Tafraout al gememoreerd ondergaat de weg een wonderbaarlijke metamorfose. Prachtig glad asfalt kronkelt zich een weg door de Anti Atlas en zorgt voor een kalme vloeiende wegligging. Het creëert rust binnen in de camper, omdat rammelgeluiden nu plotsklaps ophouden, fijn.
Opvallend is de passage van het dorp Taaalat, inderdaad geschreven met drie a's 🤭. Een brede strak aangelegde weg met groene witte stoepranden en sierlantaarns en omzoomd door jonge palmaanplant biedt toegang aan moderne en mooi gekleurde bebouwing. Zonder legerbasis of groot overheidsgebouw, wel met een indrukwekkend modern scholencomplex. Het zet ons voor een raadsel. Later bij het raadplegen van vriendje ChatGPT blijkt dat Taaalat zwaar getroffen werd door de aardbeving van 2023. Uit een speciaal fonds voor investeringen in het onderwijs volgde niet alleen de volledige herbouw van het dorp, maar ook werd het een centrum voor onderwijs voor alle bergdorpjes aan de P1012. Het verklaart meteen waarom dit weggetje aan zijn prachtige asfaltlaag komt. Schoolbussen vervoeren leerlingen voor vervolgonderwijs nu naar Taaalat, voilà.
Weer eenmaal op de (opnieuw rammelende) R105 arriveren we in Biougra waar veel meer leven op straat is. Bij de lavage van een groot tankstation laten we de camper wassen. Voor 70 Dirham krijgen we een schone camper terug, mooi.
Biougra (R105)
In de periferie van Agadir brengen we de Carrefour een bezoek. Allemaggies wat is het daar druk op de parkeerplaats. De rondlopende verkeersregelaars dirigeren ons van armoede maar op een royale invalidenplek. Ook in de grote supermarkt wordt verwoed en massaal inkopen gedaan. We laveren door de drukte en verzamelen onze benodigdheden. Bij de versmaaltijden zijn extra stands ingericht, waar allerhande heerlijke hapjes worden geëtaleerd, zoals Briwar's, Pastilla's, sushi en nog veel meer. Marokkanen slaan hier in het groot in. Wij laten een Pastilla au Poulet (MAD22) en een Briwar (MAD12) warm maken, om die vervolgens gezeten aan een tafel als lunch op te smikkelen. Beide smaken werkelijk verrukkelijk.
Terug in de camper manoeuvreren we omzichtig uit de totale omsingeling van geparkeerde voertuigen. Een half uurtje later wordt op de kustweg de oceaan zichtbaar. Wel vaag vanwege de nevel die als een dichte waas over het water ligt. Even ten noorden van Taghazout draaien we een parkeerplaats op bij Anchor Point. We pikken het laatste plaatsje in met zicht op de surfers beneden ons, die de golven berijden. Eigenlijk is dit een dagparkeerplaats, waar overnachten niet is toegestaan. Maar zo zegt de 'gardien' nadat hij MAD30 heeft geïnd, -no worries-, ze ondernemen hier momenteel geen actie. Zo denken een dertigtal andere camperaars er blijkbaar ook over, want ook die blijven hier voor de nacht staan.
P N30.54607 W9.725863 MAD30 geen voorz.
P4N # 652451 hoogte: 13 meter
Rond half zeven wordt het hier rondom ons een waar feestje, de Iftar start. Overal wordt voedsel bereidt, tagines op vuurtjes, BBQ's en wordt er gegeten door de vele aanwezige Marokanen.
En als de zon dan eindelijk ondergaat en de laatste surfers zijn verdwenen, zorgt de invallende nacht geleidelijk aan voor meer rust. Insh'allah.
